نقدهای جمعه: فروید، بر روی کاناپه ــ ربع‌قرن پس از آغاز قرن بیست‌ویکم کماکان هر نسل تصور می‌کند کارش با او تمام نشده. از این‌رو، به دعوت و کوششِ اندرو بلاونِر، بیست و پنج نویسنده، روان‌پزشک و منتقد دعوت شدند تا هریک در جستاری مجزا درباره‌ی زیگموند فروید مطلبی بنویسند. مبتکرِ مشهوری که بسیاری را رویِ کاناپه خواباند و سرگذشت آن‌ها و البته آن تکنیکِ درمانی را جاودانه کرد، اینک خود محکوم است به خوابیدن روی همان کاناپه‌ی معهود. نتیجه، کتاب (مجموعه جستار) تازه‌منتشرشده‌ای‌ست از انتشارات دانشگاه پرینستون. روی کاناپه: نویسندگان زیگموند فروید را تحلیل می‌کنند.

نقدهای جمعه: نوستالژیا ــ ستایشِ گذشته‌ی دور و نزدیک، یادآوریِ توأم با دریغ و دردِ سده‌ها و دهه‌های پیشین و دست‌به‌دست‌کردنِ تصاویر و ابزار و حتی خوراکی‌ها و اسباب‌بازی‌های چندسال پیش‌تر از پرطرفدارترین و آشناترین مشغولیاتِ جمعیِ ایرانیان است. برای مردمی که دائماً در نوستالژی نفس می‌کشند و گاه به نظر از آن نیرو می‌گیرند ــ و در شکلی افراطی‌ ــ حتی برای تصورِ آینده‌ی خویش از آن کمک می‌گیرند، آگاهی از این مفهوم و جنبه‌های متفاوتش بی‌فایده نیست. انتشارِ مقاله‌ی مختصر اما پرملاتی با نامِ «درباره‌ی نوستالژی» از محمد قائد در ابتدای کتابِ دفترچه‌ی خاطرات و فراموشی را شاید بتوان نخستین متنِ منسجم در کاویدنِ این مفهوم به زبان فارسی دانست.

نقدهای جمعه: مالیخولیا، اندوهِ عمیق، یا بی‌نظمی در سیستمِ اضطراب ــ فیلیپ گولد می‌نویسد در سال‌های اخیر شکی نمانده که افسردگی یک بیماریِ تحلیلِ نورونی‌ست و پیامدِ ازبین‌رفتنِ بافت‌ها و سلول‌های عصبی در شبکه‌ی اضطرابِ مغز؛ همان شبکه‌ای که واکنشِ ما به خطرات را مدیریت می‌کند، اضطراب را تنظیم می‌کند و بر توانایی ما در برآورد و پیش‌بینیِ رویدادهای آتی و ارزیابیِ ما از خویش و اعتمادبه‌نفس‌مان تأثیر مستقیم دارد. آگاهی از صدمات به این شبکه‌ی نورونی قاعدتاً می‌تواند به راه‌هایی برای توقفِ آن رویه و حتی وارونه‌کردنش بینجامد. وانگهی، فهمیده‌ایم که افسردگی اتصالاتِ نورونی را در مناطقی کلیدی مختل و از آن مهم‌تر، زایشِ نورون‌های تازه را متوقف می‌کند. این یافته‌ها هم توانسته به تولیدِ نسلِ نوینی از درمان با تمرکز بر همین فرآیندها منجر شود.

نقدهای جمعه: جهان واقعی خاطرات ــ کتابِ ورونیکا اُکین درباره‌ی حافظه و خاطرات است با روایتِ مجموعه‌ای از ماجراهای واقعیِ مواجهه‌ی او با بیمارانِ سابق‌اش. با وجود این، برجسته‌ترین خصوصیت کتاب روایتی علمی از یک دانشمند طراز اول نیست، اُکین نویسنده‌ای خوب است با دانشی قابلِ اعتنا در ادبیات و هنر‌ــــ‌که البته از یک ایرلندی اسبابِ شگفتی نیست. این ویژگی نه‌تنها کتاب را در کلیت‌اش خواندنی‌تر می‌کند، بلکه به روایتی علمی، لایه‌هایی غنی‌تر و به درکِ ماهیتِ حافظه و خاطرات ژرفایی بیشتر می‌دهد.

نقدهای جمعه: اندیشیدن با ماشین ــ خلاصه‌ی ایده‌ی نویسنده ظاهرا این است: انسان از نظرِ بیولوژیک قرار نبوده موجود یگانه و ویژه‌ای باشد؛ در ادامه‌ی تحولاتِ تکاملی یکی بوده پس از پیشینیان و در همان مسیر. با این حال یک‌چیزِ منحصربفرد، زمینه‌سازِ تفاوتی کلیدی شد: توانایی‌اش در مصنوعیت یا برساختگی؛ همان artificiality. به تعبیر یکی از منتقدان، و با طعنه به همان مفهومِ مشهور (و البته کمی هجو و بی‌معنایی) که گیلبرت رایل برای ایده‌ی دکارت به کار برد و دوگانگیِ او را به شبح در ماشین (ghost in the machine) تشبیه کرد، می‌توان با تکیه بر تحلیل نویسنده، موقعیت ذهن انسان را به «مصنوع‌ساز در ماشین» تشبیه کرد. مغزِ انسان کماکان ماشینی بیولوژیک در نظر گرفته شد با این تفاوت که یک مصنوع‌ساز درون خود دارد.