ماکیاولی و رنسانس

ماکیاولی و رنسانس

نقد کتاب: ماکیاولی و رنسانس ــ در این گفتارها، تأکید ماکیاولی بر احیای فضیلت قدمایی‌ست؛ اما رتوریک بازگشت و احترام به قدما، درنهایت چونان اسب تروا عمل می‌کند؛ یک فلسفه‌ی سیاسی جدید خلق می‌شود و احیای قدما به ابداع سیاست مدرن می‌انجامد. چگونه؟ باید گفتارها را خواند و در باب نسبت آن با شهریار اندیشید. احتمالاً در پایان کتاب، از خودتان خواهید پرسید که حقیقتاً ماکیاولی در عصر رنسانس بود یا رنسانس در ماکیاولی؟

Continue reading

حماسه‌ای برای جهان

حماسه‌ای برای جهان

نقد کتاب: حماسه‌ای برای جهان ــ تالکین در سال‌های افسردهٔ جنگ جهانی اول و پیش از آنکه «هابیت» و ارباب حلقه‌ها را بنویسد نوشتن این روایت‌ها را آغاز کرد و به‌طور مستمر ادامه داد و این خود دلیلی است که می‌توان از ابتدا و بدون اطلاع قبلی با فرزندان هورین روبرو شد و دانسته از هر اتفاق داستان حیرت کرد. با اینکه این روایت‌ها هیچ‌گاه یک کتاب منسجم نبوده‌اند، «کریستوفر» فرزند تالکین پس از مرگ پدرش چاپشان کرد تا دیگربار دنیای افسانه و واقعیت روزمره در هم آمیزند و «فرزندی دیگر» تراژدی را به حماسه تبدیل کند. حماسه‌ای برای جهان.

Continue reading

گم شدن در هزارتوی ابدی ابهام

گم شدن در هزارتوی ابدی ابهام

نقد کتاب: گم شدن در هزارتوی ابدی ابهام ــ برای گرینگوی شجاع، مرگ آغوشی گرمتر دارد و او چنان می‌طلبدش که دو بار ازش کام می‌گیرد. او که در تاریخ در هزارتوی ابدی ابهام گم شده است، در میان کلمات فوئنتس راهش را به امریکا بازمی‌یابد و با گرینگای زیبا به سرزمین‌های شمال برمی‌گردد. او جای پدری را که در جنگ کوبا گم شده، می‌گیرد. جای تمام پدرهای گم‌شده در تمام جنگ‌ها و تمام انقلاب‌ها. پدری سلحشور که مستقیم به صف دشمن می‌تازد و تار و مار می‌کند اما حتی در میان میدان تنهاست. چرا که «تنهایی غیبت زمان است».

Continue reading

کشتن شرافتمندانه

کشتن شرافتمندانه

نقد کتاب: کشتن شرافتمندانه ــ در رمان عزازیل داستان از یک خودکشی کلبی‌مسلکانه آغاز می‌شود. ماجرایی بسیار ساده که بنابر گزارش روزنامه‌های وقت، به تفریح جوانان متفرعن عصر تزار بدل شده. کشتن، این واژۀ مرموز موذی و شرارت بار. اما آیا کشتن سخت است؟ کشتن در راستای هدفی شرافتمندانه چطور؟ و برای رسیدن به این هدف شریف تا کجا می‌توان بها پرداخت؟

Continue reading

فلسفه‌ی روانگردان

فلسفه‌ی روانگردان

نقد کتاب: فلسفهٔ روانگردان ــ دلوز کانت منضبط را بدل به شاعری رمانتیک می‌کند که جهان یا کاسموس در نظرش کائوسی است گرداب‌آسا. کانت دیوانه‌ای است که عقل را فریاد می‌زند، ریاضیدانی که شعر موضوع معادلات اوست، و قانون‌شکنی که عاشق قانون است. آیا به همین سبب نیست که کانت اخلاق را، که باید مبنای قانون باشد، یکسره تابع علیتی غیر از علیت جبری پدیدارهای تجربی می‌داند؟! آیا کانت سخت به پوچی جهان ایمان ندارد؟! آیا او نیهیلیستی سرسخت و وحشت‌زده نیست، ایستاده بر درگاه جهان مدرن؟!  کانت دلوز عقل را با جنون، منطق را با شعر و وحشت را با ایمان مبادله می‌کند، اما درست در میان همین حرکت عقل و دولت مدرن را بنیان می‌نهد و دین و اخلاق و شالوده‌ی اجتماع را نجات می‌بخشد از چنگال طوفان جنون مدرنیته. آیا این همان توصیف  دلوز و مارکس از سرمایه نیست؟!

Continue reading

آب‌تنیِ ابدی با مادام بوواری در دریاچهٔ آرسنیک

آب‌تنیِ ابدی با مادام بوواری در دریاچهٔ آرسنیک

نقد کتاب: آب‌تنیِ ابدی با مادام بوواری در دریاچهٔ آرسنیک ــ مادام بوواری زنده‌ترین شخصی‌ست که در زندگی یوسا باقی مانده و این کتاب صفحه به صفحه ادای سهمی‌ست تمام‌عیار به این زنِ غریزی و خام‌کار و طغیانگر تراژیک قرن‌نوزدهمی. این کتاب چند کتاب در یک کتاب است. حضور هم‌زمان چند نویسنده و چند شخصیت و چند موضوع در یک کتاب واحد: انگیزهٔ مترجمِ کارکشته ارائهٔ کتابی به نویسندگان جوان بوده که چرایی و چگونگیِ خواندن و نوشتن رمان را بهتر بدانند و عمر عزیز را عوضِ اتلاف در کلاس‌های باب روز در محضر معلم‌هایی که خود نه داستان نوشته‌اند نه می‌دانند که چگونه داستان بنویسند، صرفِ عیش در عیش نویسنده‌ای بزرگ کنند.

Continue reading

تاریخ علیه تاریخ

تاریخ علیه تاریخ

نقد کتاب : تاریخ علیه تاریخ ــ ابن‌خلدونِ محسن مهدی، تاریخ را به‌دلیل سروکار داشتن با احتمالات و وقایع، دانشی درجه‌دو قلمداد می‌کرد که هیچ جایگاهی در میان علوم حقیقی ندارد. او هیچ اعتقادی به ایده‌ی پیشرفت و بهترشدن تدریجی امورات جهان نداشت. فلسفه‌ی تاریخ ابن‌خلدون چنان غیرتاریخی و ای‌بسا ضدتاریخی‌ و از این حیث برای ما مدرن‌ها غریب است که گمان می‌کنیم ابن‌خلدون درباره‌ی دانشی به‌تمامی بیگانه سخن می‌گوید؛ شاید هم ما در این میان چیزی را گم کرده‌ایم.

Continue reading

روزی روزگاری فلسفه

روزی روزگاری فلسفه

نقد کتاب: روزی روزگاری فلسفه ــ و حالا «ویلیام اروین» در کتاب «فلسفه‌ای برای زندگی» به سراغ رواقیون رفته و با استخراج آثار برجامانده از آنها تلاش کرده که از فلسفۀ آنها به‌عنوان نقشهٔ راهی برای زندگی در جهان امروز استفاده کند. این کتاب تلاشی است برای احیای کارکرد اصلی فلسفه، یعنی «کاهش رنج انسانی». اگر واقعاً ‌نگران عمر و زندگی خود هستید، این کتاب را از دست ندهید.

Continue reading

از دور به نزدیک

از دور به نزدیک

نقد کتاب: از دور به نزدیک ــ‌ بونیتزر نشان می‌دهد که نقاشان قرون وسطی با حذف عمق از بازنمائی نقاشی، ابژه‌ها را نه بر حسب فاصله و ادراک ناظر که بر حسب نظام ارزش‌شناختی و سلسله‌مراتب مذهبی تعیین می‌کردند. آن‌گونه که تمثال مسیح از حواریون و حواریون از انسان‌های عادی بزرگ‌تر بازنمائی می‌شد. اگر چه رنسانس نظامی علمی و هندسی را جایگزین آن می‌کند اما گذر نقاشی به مدرنیته استحاله در پرسپکتیوی تلسکوپیک است که در آن با تخریب فاصله، هر آن‌چه دور بود نزدیک می‌شود تا جائی که ابژه‌های دور و نزدیک با ذوب شدن مرزها در یکدیگر آمیخته می‌شوند. شکلی از برهم‌کنش و در‌هم‌تنیدگی که اضطراب، حرکت و بحران آن بر سر سوژه فرو می‌ریزد.

Continue reading

فی‌فی در زیربغل زوزه می‌کشد

فی‌فی در زیربغل زوزه می‌کشد

نقد کتاب: فی‌فی در زیربغل زوزه می‌کشد ــ دُن تامپسونِ اقتصاددان و مجموعه‌دار در این کتابِ درخشان پی پاسخ همین پرسش‌ها رفته است. روزنامه‌نگاری امریکایی گفته بود که فلان کسک «با کمک مشتی دلال و مجموعه‌دار اشیای پیش‌پاافتاده را به سرمایه تبدیل می‌کند و پورنوگرافی را به اثر آوانگارد و آت‌وآشغال را به هنر فاخر.» نمی‌دانست که ناخواسته دارد از فرآیندی می‌گوید که محرک اصلی‌اش نظمی اقتصادی‌ست که هر پدیده‌ای را ــ ازجمله هنر ــ از ریخت می‌اندازد و به‌دلخواه شکلش می‌دهد. استخراج طلا از چاه روده‌ها.

Continue reading